Woon je in Nederland en houd je je beleggingen via een vennootschap in het buitenland, een holding in de VAE of offshore, een buitenlandse Ltd of een persoonlijke beleggingsvennootschap, dan is er een regel in box 2 die veel mensen overvalt. Die regel wacht niet op een dividend. Hij belast je elk jaar over een forfaitair rendement, of de vennootschap nu iets uitkeert of niet.

Dit is het forfaitaire voordeel uit buitenlandse beleggingsvennootschappen, met de bijbehorende entreeheffing. In deze blog leggen we uit wanneer een buitenlandse vennootschap onder de regel valt, hoe het jaarlijkse forfait van 6% werkt, wat de entreeheffing inhoudt en hoe dubbele heffing wordt voorkomen. We beginnen bij de vraag die alles bepaalt: is je vennootschap fiscaal wel écht buitenlands? Geen volledig handboek dus, maar een praktisch overzicht waarmee je gericht met je adviseur in gesprek kunt, voordat de Belastingdienst het aankaart.

Inhoudsopgave

1. Wat de regel is en wie het raakt

2. Eerste vraag: is je vennootschap wel écht buitenlands?

3. Wanneer je vennootschap onder de regel valt

4. De uitzonderingen: een actieve onderneming of een reële heffing

5. Het jaarlijkse forfait: 6% van de waarde

6. De doorkijk: werkelijke uitkeringen en indirecte beleggingen

7. De entreeheffing: afrekenen op dag één

8. Geen dubbele heffing: de verkrijgingsprijs loopt mee op

9. Emigratie en immigratie

10. Zo houd je het beheersbaar: een praktische checklist

1. Wat de regel is en wie het raakt

Box 2 belast een aanmerkelijkbelanghouder, een aandeelhouder met 5% of meer, normaal gesproken over wat de vennootschap daadwerkelijk uitkeert: dividend en de winst bij verkoop. Het forfaitaire voordeel is daarop een uitzondering. Heb je een aanmerkelijk belang in bepaalde buitenlandse beleggingsvennootschappen, of in een Nederlandse vrijgestelde beleggingsinstelling (de VBI), dan word je elk jaar belast over een forfaitair rendement van 6% van de waarde van de aandelen, ongeacht of er een cent wordt uitgekeerd.

Het doel is te voorkomen dat een inwoner van Nederland een beleggingsportefeuille in een laagbelaste vennootschap in het buitenland parkeert en de Nederlandse heffing eindeloos uitstelt. In de praktijk raakt het vooral ondernemers en particuliere beleggers die zijn geëmigreerd of teruggekeerd, of die een persoonlijke beleggings- of houdstervennootschap in een laagbelast land aanhouden. Omdat de heffing jaarlijks loopt en niet afhangt van een uitkering, wordt hij makkelijk over het hoofd gezien tot de aanslag op de mat valt.

2. Eerste vraag: is je vennootschap wel écht buitenlands?

Voordat de regel überhaupt kan spelen, moet de vennootschap een buitenlandse vennootschap zijn. En dat is minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Een vennootschap is gevestigd waar zij feitelijk wordt geleid, de plaats van de feitelijke leiding, en niet simpelweg waar zij is opgericht. Bij een beleggingsvennootschap weegt dat extra zwaar, want de echte beslissingen zíjn juist de beleggingsbeslissingen. Neem je die vanuit Nederland, dan kan de Belastingdienst stellen dat de vennootschap in werkelijkheid vanuit Nederland wordt geleid en dus hier is gevestigd.

Dat levert een tweezijdig risico op. Is de vennootschap echt buitenlands en laagbelast, dan krijg jij als aandeelhouder te maken met het jaarlijkse forfait en de entreeheffing die hierna aan bod komt. Wordt de vennootschap juist als binnenlands aangemerkt, dan geldt het forfait níet, maar is de vennootschap zelf vennootschapsbelasting verschuldigd, mogelijk ook over eerdere jaren. Een belastingverdrag kan de vestigingsplaats via een tie-breaker toewijzen, maar dat komt pas in beeld zodra twee landen de vennootschap allebei claimen. Vaststellen waar de vennootschap echt wordt geleid is daarom de eerste en belangrijkste stap, en de stap waar de hele positie om draait.

3. Wanneer je vennootschap onder de regel valt

Voor de buitenlandse route moet aan drie voorwaarden zijn voldaan. De vennootschap is niet in Nederland gevestigd, haar kapitaal is in aandelen verdeeld, en haar bezittingen bestaan grotendeels, direct of indirect, uit beleggingen. Grotendeels betekent meer dan de helft. Het begrip beleggingen wordt ruim gelezen en omvat ook banktegoeden en gewone vorderingen, met uitzondering van vorderingen die voortkomen uit een echte ondernemingsactiviteit.

Naast de buitenlandse vennootschap raakt de regel ook de Nederlandse vrijgestelde beleggingsinstelling, de VBI. De VBI is een binnenlandse vorm die is vrijgesteld van vennootschapsbelasting over haar beleggingsresultaat, zodat het forfait een jaarlijkse heffing herstelt, nu bij de aandeelhouder in plaats van bij de vennootschap.

4. De uitzonderingen: een actieve onderneming of een reële heffing

Twee situaties halen een buitenlandse vennootschap uit de regel. De eerste is dat de feitelijke werkzaamheden van de vennootschap aanmerkelijk verschillen van beleggen, met andere woorden een echte onderneming in plaats van een passieve portefeuille. De tweede, en in de praktijk de doorslaggevende, is dat de vennootschap is onderworpen aan een winstbelasting die naar Nederlandse begrippen een reële heffing is. Alleen een laagbelaste vennootschap valt eronder. Betaalt de buitenlandse vennootschap in haar eigen land een normale winstbelasting, dan vervalt het forfait. Voor beursgenoteerde banken en verzekeraars geldt bovendien een uitzondering.

De kern is dat de regel is gericht op passieve, laagbelaste buitenlandse vennootschappen. Een echte onderneming valt er niet onder, en een vennootschap die in het buitenland al een nette winstbelasting draagt evenmin. Of een vennootschap laag genoeg belast is, en of de activiteit echt passief is, zijn feitelijke vragen, en vaak precies het punt waar een discussie met de inspecteur begint.

5. Het jaarlijkse forfait: 6% van de waarde

Waar de regel speelt, neem je een forfaitair voordeel in aanmerking van 6% per jaar van de waarde in het economische verkeer van de aandelen aan het begin van het kalenderjaar. Het is een box 2-bedrag, belast tegen het box 2-tarief, en het is verschuldigd of de vennootschap nu uitkeert of niet. Houd je de aandelen maar een deel van het jaar, dan wordt het forfait naar tijdsgelang berekend, en is de vennootschap in de loop van het jaar opgericht, dan treedt de oprichtingsdatum in de plaats van het begin van het jaar. Het forfait kan nooit negatief zijn: het wordt ten minste op nihil gesteld.

Het resultaat is een jaarlijkse, van uitkering losstaande heffing over de waarde van de portefeuille. Voor een vennootschap die vooral een effectenportefeuille aanhoudt en laat groeien zonder uit te keren, kan dat elk jaar een reële kostenpost zijn, terwijl er niets uit de vennootschap is gekomen.

6. De doorkijk: werkelijke uitkeringen en indirecte beleggingen

De regel is bedoeld om een rendement één keer te belasten, niet twee keer. Een regulier voordeel dat je in hetzelfde jaar daadwerkelijk op de aandelen ontvangt, een echt dividend, vermindert het forfait van 6%. Keert de vennootschap dus uit, dan word je niet over zowel de uitkering als het volle forfaitaire bedrag belast, maar wordt het forfait dienovereenkomstig verlaagd.

De regel kijkt ook door naar de onderliggende laag. Beleggingen die via een tussenvennootschap worden gehouden, gelden in beginsel als eigen beleggingen van de vennootschap, tenzij die tussenvennootschap een echte eigen activiteit heeft. Zo kan het forfait niet worden omzeild door een extra vennootschap tussen jou en de portefeuille te schuiven. Diezelfde doorkijk loopt omhoog als een Nederlandse vennootschap de buitenlandse beleggingsvennootschap houdt, zodat het forfait terechtkomt bij degenen bij wie het belang uiteindelijk berust.

7. De entreeheffing: afrekenen op dag één

De entreeheffing is wat er gebeurt zodra aandelen voor het eerst onder het forfait komen te vallen. Op het moment dat de aandelen onder de regel gaan vallen, is er een fictieve vervreemding: je wordt behandeld alsof je de aandelen hebt verkocht en meteen weer hebt teruggekocht, en de tot dan toe opgebouwde box 2-winst wordt belast. De wet plaatst die fictieve vervreemding op de eerste dag van de periode waarover het forfait wordt berekend.

Dat kan op meer dan één manier gebeuren. De vennootschap verandert van karakter en wordt een laagbelaste beleggingsvennootschap, of je verhuist naar Nederland terwijl je zulke aandelen al houdt. Waar het op aankomt, is de timing. Anders dan de afrekening bij emigratie, die als conserverende aanslag met uitstel van betaling wordt opgelegd, is de entreeheffing meteen verschuldigd. Er is geen uitstel. Daarom is de volgorde en timing van een herstructurering of verhuizing iets om vooraf goed te plannen, en niet om achteraf te ontdekken.

8. Geen dubbele heffing: de verkrijgingsprijs loopt mee op

Dat je elk jaar wordt belast over inkomen dat je niet eens hebt ontvangen, zou zuur zijn als datzelfde bedrag bij een latere verkoop nog eens werd belast. De wet voorkomt dat. Elk jaarlijks forfait verhoogt de verkrijgingsprijs van de aandelen, en de entreeheffing doet hetzelfde.

De bedragen waarover je al bent belast, verhogen dus je verkrijgingsprijs, en bij een uiteindelijke verkoop of liquidatie wordt alleen de resterende, echt onbelaste winst getroffen. In beginsel haalt het forfait de heffing naar voren in de tijd, in plaats van dezelfde winst twee keer te belasten. Een zuivere administratie van die verhogingen over de jaren is belangrijk, want juist die beschermt je tegen een overlappende heffing aan het eind.

9. Emigratie en immigratie

Een grensoverschrijding brengt deze regels vaak pas echt tot leven. Verhuis je naar Nederland met aandelen in een laagbelaste buitenlandse beleggingsvennootschap, dan kan de entreeheffing vanaf dag één gelden en loopt het jaarlijkse forfait vanaf dat moment. Vertrek je uit Nederland, dan rekent box 2 af via de bekende exitheffing: een fictieve vervreemding van je aanmerkelijk belang, opgelegd als conserverende aanslag, met uitstel van betaling onder voorwaarden.

De wisselwerking tussen het forfait, de exitheffing en een eventueel belastingverdrag is technisch, en de volgorde waarin dingen gebeuren, het oprichten van de vennootschap, de grensoverschrijding, of het wijzigen van de activiteit, kan de uitkomst flink veranderen. Voor internationaal mobiele ondernemers is dit een gebied waar vroegtijdig advies zichzelf doorgaans terugverdient.

10. Zo houd je het beheersbaar: een praktische checklist

De regel beloont wie er op tijd bij is. De volgende punten helpen je een vervelende verrassing te voorkomen:

Breng in kaart waar je vennootschap echt wordt geleid, en leg vast waar de beleggingsbeslissingen worden genomen, voordat de vraag ooit wordt gesteld. Ga na of de vennootschap laagbelast is of in het buitenland een reële winstbelasting draagt, want dat bepaalt vaak of de regel überhaupt speelt. Toets of de activiteit echt passief is of een echte onderneming. Houd jaarlijks de waarde van de aandelen bij, want het forfait van 6% loopt over die waarde. Let op de timing van een verhuizing of herstructurering, want de entreeheffing is meteen en zonder uitstel verschuldigd. En houd de verhogingen van de verkrijgingsprijs bij, zodat je bij een uiteindelijke verkoop niet dubbel wordt belast.

Het forfait en de entreeheffing zijn technisch en sterk feitelijk, en juist de vraag naar de vestigingsplaats kan twee kanten op vallen, afhankelijk van hoe de vennootschap wordt geleid. Houd je beleggingen via een buitenlandse vennootschap, of plan je een verhuizing van of naar Nederland, dan is het de moeite waard de positie te laten toetsen voordat je iets doet. We denken graag met je mee, zodat de fiscale kant en de structuur goed op elkaar aansluiten.